Bursztyn
Kategorie: Materiały
Tagi: artysta, barwa, bursztyn, czerwony, główny, jantar, jasna, jubiler, kamienie, wyrób
Bursztyn znalazł szerokie zastosowanie zarówno w jubilerstwie, jak i w medycynie.Kopalna żywica drzew iglastych zwana jest bursztynem, jantarem lub skucynitem. Tworzy formy nieregularne, jest ciałem bezpostaciowym, może występować zarówno w formie bryłek, jak i zacieków. Rozmiary mogą być różne – od małych kul, aż do większych form, największy znaleziony bursztyn miał 10 kg. Najczęściej bursztyn przybiera barwę żółtą, często kolor określa się, mówiąc o złotym, czy miodowym połysku. Zdarzają się formy mleczne, brunatne, czy czerwone. Do wyjątkowo rzadkich okazów należą bryłki o zabarwieniu zielonawym i niebieskawym. Przejrzystość bursztynu zależy od zawartości pęcherzyków powietrza wewnątrz kamienia, dlatego zdarza się, że może ona być różna wewnątrz jednego bursztynu. Minerały te znajdują zastosowanie głównie w jubilerstwie, czasem stają się częścią wystroju wnętrz, czy służą do produkcji wyrobów artystycznych. Najbardziej cenione są kamienie o jasnej barwie, dużej przejrzystości lub z dobrze zachowanymi szczątkami owadów wewnątrz. Występuje nad całym wybrzeżem Bałtyku. Różnice między kamieniami szlachetnymi są wynikiem innego składu chemicznego oraz budowy krystalicznej.Każdy minerał ma jakąś indywidualna cechę, za pomocą której udaje się go odróżnić od innych kamieni. Wprawnemu oku znawcy wystarczą cechy, które można dostrzec gołym okiem, nie musi odwoływać się do badań rentgenowskich, czy analiz chemicznych. Minerały definiujemy, podając następujące dane: postać, przeźroczystość, barwę, połysk, przełam i twardość. Kryształy są najczęstszą postacią minerałów, sześciany rozwijają się w trzech kierunkach, słupy w jednym lub w dwóch, jednak możemy spotkać także zis rana i formy naciekowe. Minerały, tak jak i inne materiały, dzielą się na przezroczyste, półprzezroczyste i nieprzezroczyste. Do najważniejszych cech minerału należy jego barwa, przy czym rozróżniamy barwę właściwą oraz barwę rysy, jaką minerał zostawia na porcelanowej płytce, barwy te mogą się od siebie różnic. Wśród wielu rodzajów połysków wyróżniamy: matowy, metaliczny, półmetaliczny, diamentowy i szklisty. Łupliwość jest cechą charakterystyczną minerałów i określa ich zdolność do pękania wzdłuż określonych powierzchni, może on być: muszlowy, zadziorowy, nierówny. Za pomocą skali Mohsa określa się twardość minerałów.
Często stosuje się wymiennie terminy kamienie szlachetne oraz kamienie ozdobne.Ogólnie termin kamienie szlachetne i ozdobne zarezerwowany jest dla kamieni używanych w jubilerstwie do wyrobu biżuterii, ozdób, galanterii, a także do wystroju wnętrz. Jednak nazwa kamienie szlachetne albo jubilerskie przynależy do szczególnie pięknych i drogocennych minerałów, które charakteryzują się wyjątkowym połyskiem lub barwą. Dzielimy je na trzy klasy, do pierwszej należy diament, szafir, rubin, czy szmaragd, do drugiej topaz, akwamaryn, ametyst, hiacynt, opal, a do trzeciej m.in. granat, kordieryt, turkus, kryształ górski, agat, bursztyn, perły, korale oraz piryt. Terminem kamienie ozdobne określa się mniej trwałe minerały, które służą do wyrobu galanterii oraz wszelkiego rodzaju pamiątek. Je również dzieli się na trzy klasy. Do pierwszej zaliczamy nefryt, labrador, jaspis, czy chryzokola, do drugiej lepidolit, selenit, onyks, grafit, do trzeciej alabaster, marmur, porfir, kwarcyt oraz inne. Podział na kamienie szlachetne i ozdobne jest umowny i zależy od częstości występowania danego minerału. Kwarc jest jednym z najpospolitszych minerałów w przyrodzie.Kwarc tworzy skupiska kryształów lub występuje w zbitej postaci, zawsze w bliskim sąsiedztwie innych minerałów. Wykształciło się wiele jego odmian, do najpospolitszych należy kryształ górski, który jest bezbarwnym, przezroczystym słupkiem zakończonym piramidką, może osiągać nawet metr wielkości. Stosuje się go jako surowiec ceramiczny i szklarski, wykonuje się z niego także ozdobne przedmioty. Wśród barwnych odmian kwarcu znajdziemy także odmianę fioletową, zwaną ametystem, który występuje razem z kryształem górskim. Ametystu używa się do wyrobu naszyjników, pierścionków, bransoletek i kolczyków. Największe ilości tego minerału znaleźć możemy na Dolnym Śląsku. Złocistożółtą barwę ma cytryn, wykorzystuje się go w zdobnictwie. Występuje w okolicach Sobieszowa i Łomnicy. Chryzopraz jest zabarwiony naturalnie na zielono, zdarzają się też okazy o zabarwieniu niebieskim. Jest to jeden z bardziej cenionych w jubilerstwie kamieni, bardzo rzadko występuje na kuli ziemskiej. Najbardziej znane złoże znajduje się w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich. Ten zielony minerał był od prehistorycznych czasów używany do wyrobu narzędzi i broni.Nefryt stanowi jednorodną skałę zbudowaną z minerału aktynolitu. Występuje on w bezładnych skupieniach, w formie soczewek lub przerostów. Minerał ten jest zawsze zielony, przyjmuje barwy od intensywnych, nasyconych zieleni, do mlecznych, szarych. Cześć kamieni może być zabarwiona jednolicie, inne mają cieniste smugi lub marmurkowe plamy. Wyjątkowo intensywnie zielone nefryty noszą nazwę dżadu. Nefryt jest stosunkowo mało twardy, a przy tym cechuje się wielką spoistością i zwięzłością. Ze względu na te właściwości, jak i trudność w rozbiciu płyty nefrytu młotem, minerał ten był powszechnie stosowany przy wyrobie broni i narzędzi. W Chinach od dawna jest bardzo cenionym kamieniem jubilerskim. Służy nie tylko do wyrobu biżuterii, ale także mis, wazonów oraz przedmiotów artystycznych. Niezbyt efektowne okazy służą do wyrobu moździerzy laboratoryjnych. Kamień ten nie występuje powszechnie na kuli ziemskiej, do tej pory odkryto zaledwie kilkadziesiąt jego złóż. W Polsce występuje w Jordanowie koło Sobótki, gdzie został odkryty najwcześniej w Europie.